Zesp\u00f3\u0142 stopy cukrzycowej jest skutkiem niewyr\u00f3wnanej metabolicznie cukrzycy. Objawia si\u0119 infekcj\u0105, owrzodzeniem, destrukcj\u0105 g\u0142\u0119bokich tkanek stopy z zanikiem czucia (neuropati\u0105) oraz chorobami naczy\u0144 obwodowych (niedokrwienie, mia\u017cd\u017cyca). Zmiany te zlokalizowane s\u0105 w ko\u0144czynach dolnych, poni\u017cej kostek. Grzybicy nie nale\u017cy lekcewa\u017cy\u0107. To jeden z rodzaj\u00f3w infekcji cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105cej u chorych na cukrzyc\u0119. Je\u017celi zlokalizowana jest na stopie (paznokcie, przestrzenie mi\u0119dzypalcowe), przyspiesza lub bywa pierwotn\u0105 przyczyn\u0105 powstania owrzodze\u0144.<\/p>\n
Czynniki ryzyka zespo\u0142u stopy cukrzycowej:<\/strong><\/p>\n 1. Neuropatia obwodowa Objawy \u015bwiadcz\u0105ce o zmianach w obwodowym uk\u0142adzie nerwowym i naczyniach krwiono\u015bnych<\/strong> (wyst\u0119puj\u0105 samoistnie i najcz\u0119\u015bciej w spoczynku lub noc\u0105) Jak powstaje owrzodzenie w zespole stopy cukrzycowej?<\/strong> Makroangiopatia<\/strong> – zmiany naczyniowe du\u017cych naczy\u0144 krwiono\u015bnych Podzia\u0142 zespo\u0142u stopy cukrzycowej:<\/strong> Zesp\u00f3\u0142 stopy cukrzycowej ma oko\u0142o 12% pacjent\u00f3w.<\/p>\n Nieleczony zesp\u00f3\u0142 stopy cukrzycowej:<\/strong> Prawid\u0142owe leczenie zespo\u0142u stopy cukrzycowej jest<\/strong> interdyscyplinarne, kosztoch\u0142onne, czasoch\u0142onne, zazwyczaj przynosi dobre efekty i zmniejsza liczb\u0119 amputacji 75-90%<\/p>\n W przypadku leczenia interdyscyplinarnego<\/strong> wymagana jest wsp\u00f3\u0142praca wielu specjalist\u00f3w (lekarzy diabetolog\u00f3w, edukator\u00f3w ds. diabetologii, internist\u00f3w, neurolog\u00f3w, chirurg\u00f3w naczyniowych, ortoped\u00f3w, kardiolog\u00f3w, nefrolog\u00f3w, dietetyk\u00f3w, piel\u0119gniarek, podiatr\u00f3w, rehabilitant\u00f3w, psycholog\u00f3w, szewc\u00f3w) i wielu metod post\u0119powania.<\/p>\n Wielodyscyplinarne leczenie zespo\u0142u stopy cukrzycowej:<\/strong> Zalecenia Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego w zakresie prewencji Zespo\u0142u Stopy Cukrzycowej:<\/strong> Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 bada\u0144 st\u00f3p wykonywanych przez Personel Medyczny wed\u0142ug zalece\u0144 PTD<\/strong> Badanie st\u00f3p os\u00f3b choruj\u0105cych na cukrzyc\u0119 wykonane przez Personel Medyczny:<\/strong> Podstaw\u0105 w zapobieganiu Zespo\u0142u Stopy Cukrzycowej jest samokontrola i samopiel\u0119gnacja.<\/strong> 4. Skracanie paznokci (\u015brednio raz w miesi\u0105cu lub w razie potrzeby) – paznokcie powinny by\u0107 zawsze kr\u00f3tkie (ale nie za kr\u00f3tkie, by chroni\u0142y opuszk\u0119 palca) i skr\u00f3cone \u201ena prosto\u201d Przed rozpocz\u0119ciem \u0107wicze\u0144 nale\u017cy przyj\u0105\u0107 pozycj\u0119 siedz\u0105c\u0105 na krze\u015ble, bez opierania si\u0119 plecami, nogi ustawi\u0107 w lekkim rozkroku<\/strong><\/p>\n \u0106wiczenie 1:<\/strong> W zapobieganiu powik\u0142aniom cukrzycy, w tym zespo\u0142owi stopy cukrzycowej, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o odpowiednim od\u017cywianiu.<\/p>\n PODSTAWOWE ZASADY OD\u017bYWIANIA I AKTYWNO\u015aCI FIZYCZNEJ OS\u00d3B CHORUJ\u0104CYCH NA CUKRZYC\u0118 POWIK\u0141AN\u0104 ZESPO\u0141EM STOPY CUKRZYCOWEJ<\/strong> W\u0118GLOWODANY<\/strong> Spo\u017cywa\u0107 nale\u017cy w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone, o niskim indeksie glikemicznym, kt\u00f3re nie powoduj\u0105 nag\u0142ego wzrostu st\u0119\u017cenia glukozy we krwi, pozwalaj\u0105c utrzyma\u0107 glikemi\u0119 na w\u0142a\u015bciwym poziomie, zapobiegaj\u0105c wyst\u0119powaniu hipo i hiperglikemii.<\/p>\n W\u0119glowodany proste, wywo\u0142uj\u0105ce znaczne wahania glikemii, nale\u017cy ograniczy\u0107 do minimum, gdy\u017c mog\u0105 z czasem powodowa\u0107 wyst\u0105pienie przewlek\u0142ych powik\u0142a\u0144 cukrzycy (w tym zesp\u00f3\u0142 stopy cukrzycowej).<\/p>\n BIA\u0141KA<\/strong><\/p>\n Niedob\u00f3r bia\u0142ka w diecie mo\u017ce prowadzi\u0107 do znacznego obni\u017cenia odporno\u015bci oraz zwi\u0119kszonego ryzyka wyst\u0105pienia powik\u0142a\u0144 cukrzycy.<\/p>\n Pe\u0142ni\u0105 w organizmie wiele wa\u017cnych funkcji (s\u0142u\u017c\u0105 do budowy i regeneracji tkanek, s\u0105 podstawowym sk\u0142adnikiem krwi, licznych enzym\u00f3w, pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 no\u015bnika niekt\u00f3rych witamin i sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych, bior\u0105 udzia\u0142 w regulacji ci\u015bnienia krwi i proces\u00f3w odporno\u015bciowych).<\/p>\n Nale\u017cy dostarcza\u0107 organizmowi zar\u00f3wno bia\u0142ko pochodzenia zwierz\u0119cego, jak i ro\u015blinnego, najlepiej w stosunku 1:1.<\/p>\n T\u0141USZCZE<\/strong> Korzystne dla zdrowia w\u0142a\u015bciwo\u015bci maj\u0105 kwasy t\u0142uszczowe wielonienasycone (PUFA), kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na obni\u017cenie st\u0119\u017cenia LDL – cholesterolu we krwi, zmniejszaj\u0105 ryzyko wyst\u0105pienia powik\u0142a\u0144 ze strony uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia oraz zapewniaj\u0105 w\u0142a\u015bciwy stan sk\u00f3ry, co ma znaczenie w zapobieganiu i leczeniu zespo\u0142u stopy cukrzycowej.<\/p>\n T\u0142uszcze nasycone powinny by\u0107 znacznie ograniczone, poniewa\u017c zwi\u0119kszaj\u0105 st\u0119\u017cenie cholesterolu frakcji LDL we krwi, co mo\u017ce prowadzi\u0107 m.in. do mia\u017cd\u017cycy oraz zawa\u0142u mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n WITAMINY Z GRUPY B<\/strong><\/p>\n B1<\/strong> – Benfotiamina to rozpuszczalna w t\u0142uszczach forma witaminy B1 (tiaminy). \u0141atwiej przenika do struktur nerwowych (zapewniaj\u0105c sprawno\u015b\u0107 funkcjonowania kom\u00f3rek nerwowych) oraz uszkodzonych w przebiegu cukrzycy naczy\u0144 i narz\u0105d\u00f3w. Blokuje procesy glikacji, poprzez kt\u00f3re podwy\u017cszone st\u0119\u017cenia glukozy powoduj\u0105 uszkodzenie tkanek i narz\u0105d\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie zalecana jest w leczeniu i profilaktyce neuropatii cukrzycowej. Przynosi ulg\u0119 w uporczywych dolegliwo\u015bciach oraz poprawia komfort \u017cycia pacjent\u00f3w. Zapobiega powstawaniu zespo\u0142u stopy cukrzycowej.<\/p>\n B1, B2, B7<\/strong> – Wp\u0142ywaj\u0105 na metabolizm kom\u00f3rkowy i pe\u0142ni\u0105 role m.in. kofaktor\u00f3w enzym\u00f3w. Bior\u0105 udzia\u0142 w przemianie w\u0119glowodan\u00f3w, bia\u0142ek (wit. B1 i B2) i t\u0142uszcz\u00f3w (biotyna – wit. B7). Umo\u017cliwiaj\u0105 prawid\u0142owe funkcjonowanie wszystkich kom\u00f3rek, w szczeg\u00f3lno\u015bci uk\u0142adu nerwowego i m\u00f3zgu.<\/p>\n B12<\/strong> – Witamina B12 – zapobiega chorobom uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Niedob\u00f3r przyczynia si\u0119 m.in. do rozwoju niedokrwisto\u015bci, schorze\u0144 uk\u0142adu nerwowego oraz do post\u0119puj\u0105cego os\u0142abienia i zm\u0119czenia. Na niedob\u00f3r witaminy B12 nara\u017cone s\u0105 osoby przyjmuj\u0105ce metformin\u0119. KWAS ALFA-LIPONOWY (ALA)<\/strong> – orzechy w\u0142oskie WITAMINY C, E I PROWITAMINA A<\/strong><\/p>\n Ograniczaj\u0105 rozw\u00f3j neuropatii cukrzycowej.<\/strong><\/p>\n Ograniczaj\u0105 rozw\u00f3j p\u00f3\u017anych powik\u0142a\u0144 cukrzycy<\/strong> hamuj\u0105c rozw\u00f3j mia\u017cd\u017cycy, zmniejszaj\u0105c ryzyko rozwoju choroby niedokrwiennej serca, ograniczaj\u0105c rozw\u00f3j proces\u00f3w degeneracyjnych w narz\u0105dzie wzroku.<\/p>\n Unieszkodliwiaj\u0105 wolne rodniki<\/strong>, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 rozwojowi nowotwor\u00f3w, mia\u017cd\u017cycy, proces\u00f3w zapalnych, choroby Alzheimera.<\/p>\n Stosowane s\u0105 w profilaktyce chor\u00f3b cywilizacyjnych<\/strong>.<\/p>\n Posiadaj\u0105 dzia\u0142anie antyoksydacyjne<\/strong>. Hamuj\u0105 procesy starzenia kom\u00f3rek.<\/p>\n – marchew WITAMINA D<\/strong> \u00acSK\u0141ADNIKI MINERALNE MAJ\u0104CE WP\u0141YW NA ZAPOBIEGANIE POWIK\u0141ANIOM CUKRZYCY, ZESPO\u0141OWI STOPY CUKRZYCOWEJ:<\/strong><\/p>\n 1. W cukrzycy szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 na chrom, cynk i \u017celazo (mikroelementy) oraz magnez i wap\u0144 (makroelementy). CYNK<\/strong> \u017bELAZO<\/strong> MAGNEZ<\/strong> WAP\u0143<\/strong> CHROM<\/strong> Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce BEZ OGRANICZE\u0143 NIE ZNACZY BEZ ZASAD.<\/strong><\/p>\n Opracowanie merytoryczne:<\/strong> Zesp\u00f3\u0142 stopy cukrzycowej jest skutkiem niewyr\u00f3wnanej metabolicznie cukrzycy. Objawia si\u0119 infekcj\u0105, owrzodzeniem, destrukcj\u0105 g\u0142\u0119bokich tkanek stopy z zanikiem czucia (neuropati\u0105) oraz chorobami naczy\u0144 obwodowych (niedokrwienie, mia\u017cd\u017cyca). Zmiany te zlokalizowane s\u0105 w ko\u0144czynach dolnych, poni\u017cej kostek. Grzybicy nie nale\u017cy lekcewa\u017cy\u0107. To jeden z rodzaj\u00f3w infekcji cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105cej u chorych na cukrzyc\u0119. Je\u017celi zlokalizowana jest na stopie […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":4260,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[],"tags":[],"acf":[],"yoast_head":"\n
\n2. Zmiany niedokrwienne t\u0119tnic ko\u0144czyn dolnych
\n3. Zniekszta\u0142cenie st\u00f3p i\/lub obecno\u015b\u0107 modzeli
\n4. D\u0142ugotrwa\u0142y ucisk na stopy
\n5. Niew\u0142a\u015bciwe obuwie
\n6. Niew\u0142a\u015bciwa higiena st\u00f3p lub jej brak
\n7. Ograniczona ruchomo\u015b\u0107 staw\u00f3w
\n8. Niekontrolowana hiperglikemia
\n9. Brak wiedzy ze strony chorego
\n10. D\u0142ugi czas trwania cukrzycy; podesz\u0142y wiek pacjenta
\n11. Dyslipidemia (nieprawid\u0142owa gospodarka t\u0142uszczowa);
\n12. Niewyr\u00f3wnane nadci\u015bnienie t\u0119tnicze
\n13. Zaburzenia widzenia, \u015blepota; przewlek\u0142a choroba nerek;
\n14. Alkoholizm, nikotynizm<\/p>\n
\n– przeszywaj\u0105ce, k\u0142uj\u0105ce, piek\u0105ce b\u00f3le st\u00f3p
\n– mrowienie, uczucie st\u0105pania po drobnych kamieniach (parestezje)
\n– kurcze mi\u0119\u015bni \u0142ydek (szczeg\u00f3lnie noc\u0105)
\n– zaburzenia chodu (wra\u017cenie st\u0105pania po czym\u015b mi\u0119kkim)
\n– pieczenie, dr\u0119twienie
\n– nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na dotyk oraz nieodczuwanie b\u00f3lu
\n– zaburzenie czucia (objaw \u201eskarpetek\u201d i \u201er\u0119kawiczek\u201d)
\n– nadmierne marzniecie st\u00f3p
\n– sucho\u015b\u0107 sk\u00f3ry st\u00f3p (zwi\u0119kszona podatno\u015b\u0107 na p\u0119kanie)
\n– brak wyczuwalnego t\u0119tna na t\u0119tnicy grzbietowej stopy
\n– b\u00f3l w \u0142ydkach (tzw. chromanie przestankowe)
\n– utrudnione gojenie si\u0119 ran (ograniczony dop\u0142yw krwi do tkanek st\u00f3p)<\/p>\n
\n– zmiany naczyniowe
\n– makroangiopatia
\n– mikroangiopatia
\n– neuropatia czuciowa ruchowa autonomiczna
\n– owrzodzenie
\n– bezpo\u015bredni czynnik<\/p>\n
\nMikroangiopatia<\/strong> – zmiany naczyniowe ma\u0142ych naczy\u0144 krwiono\u015bnych
\nNeuropatia czuciowa<\/strong> – utrata czucia dotyku, b\u00f3lu, temperatury
\nNeuropatia ruchowa<\/strong> – os\u0142abienie si\u0142y mi\u0119\u015bniowej i czucia wibracji
\nNeuropatia autonomiczna<\/strong> – sucho\u015b\u0107 sk\u00f3ry, p\u0119kni\u0119cia, przecieki t\u0119tniczo-\u017cylne
\nBezpo\u015bredni czynnik<\/strong> – uraz mechaniczny, termiczny, ucisk, infekcja<\/p>\n
\n50% stopa cukrzycowa neuropatyczna
\n30% stopa cukrzycowa mieszana
\n20% stopa cukrzycowa naczyniowa<\/p>\n
\n– deformacje (zniekszta\u0142cenia)
\n– utrata funkcji podporowych
\n– przewlek\u0142e i trudne do wyleczenia stany zapalne ko\u015bci
\n– zmiany martwicze
\n– zmiany zgorzelinowe
\n– amputacja
\n– inwalidztwo
\n– przedwczesny zgon<\/p>\n
\n1. Wyr\u00f3wnanie metaboliczne cukrzycy (insulinoterapia; doustne leki reguluj\u0105ce glikemi\u0119, dopuszczalne tylko przy prawid\u0142owym wyr\u00f3wnaniu metabolicznym)
\n2. Odci\u0105\u017cenie stopy (but odci\u0105\u017caj\u0105cy stop\u0119, specjalistyczne obuwie, wk\u0142adki terapeutyczne, kule, w\u00f3zek inwalidzki, opatrunek gipsowy obejmuj\u0105cy stop\u0119 i podudzie (total contact cast), pobyt w \u0142\u00f3\u017cku):
\n3. Antybiotykoterapia (doustna lub do\u017cylna)
\n4. Zabiegi chirurgiczne (usuwanie martwiczych tkanek, drena\u017c, nacinanie)
\n5. Zabiegi chirurgii naczyniowej, wewn\u0105trznaczyniowej, hybrydowe
\n6. Zabiegi podiatryczne (opracowywanie ran, opatrunki klasyczne, terapia zapewniaj\u0105ca wilgotne \u015brodowisko ran)
\n7. Inne (przeszczepy sk\u00f3rne, czynniki wzrostu, preparaty ludzkiej sk\u00f3ry, komora hiperbaryczna, leczenie podci\u015bnieniem, leczenie poprawiaj\u0105ce ukrwienie, treningi marszowe)<\/p>\n
\nZalecenie 1:<\/strong>
\nSystematyczna edukacja w zakresie w\u0142a\u015bciwej i bezpiecznej piel\u0119gnacji oraz higieny st\u00f3p i zapobiegania owrzodzeniom
\nZalecenie 2:<\/strong>
\nRegularne zabiegi podiatryczne, usuwanie modzeli i hiperkeratozy (nadmierne rogowacenie nask\u00f3rka)
\nZalecenie 3:<\/strong>
\nSystematyczne badanie st\u00f3p w kierunku zaburze\u0144 czucia i niedokrwienia
\nZalecenie 4:<\/strong>
\nEdukacja i systematyczne leczenie dotycz\u0105ce innych czynnik\u00f3w ryzyka, takich jak
\npalenie tytoniu, nadwaga, nadci\u015bnienie t\u0119tnicze, zaburzenia lipidowe (nieprawid\u0142owe cholesterole), niewyr\u00f3wnanie metaboliczne cukrzycy
\nZalecenie 5:<\/strong>
\nNoszenie obuwia (wk\u0142adek) dostosowanego do kszta\u0142tu stopy oraz odpowiednich skarpet (z naturalnego tworzywa)
\nZalecenie 6:<\/strong>
\nWczesne wykrywanie i leczenie niedokrwienia ko\u0144czyn<\/p>\n
\n– minimum 1 raz w roku u ka\u017cdej osoby z rozpoznan\u0105 cukrzyca
\n– co 6 miesi\u0119cy u os\u00f3b z rozpoznan\u0105 neuropati\u0105 cukrzycow\u0105
\n– co 3 miesi\u0105ce u os\u00f3b z rozpoznan\u0105 neuropati\u0105 cukrzycow\u0105 oraz z objawami choroby naczy\u0144 obwodowych
\n– co 3 miesi\u0105ce u os\u00f3b ze zniekszta\u0142ceniami st\u00f3p
\n– co 1-3 miesi\u0105ce u os\u00f3b z przebytym owrzodzeniem<\/p>\n
\n1. Badanie czucia wibracji-dysfunkcja (uszkodzenie) czucia wibracji to jeden z pierwszych objaw\u00f3w neuropatii cukrzycowej – wykonywane jest za pomoc\u0105 kamertonu lub stroika ze skal\u0105 128Hz Rydel-Seiffera wytwarzaj\u0105cego drgania
\n2. Badanie czucia b\u00f3lu oraz czucia lekkiego dotyku i nacisku – za pomoc\u0105 t\u0119po zako\u0144czonej ig\u0142y do badania odczuwania b\u00f3lu i w\u0142\u00f3kna monofilament o nacisku 10g.
\n3. Badanie czucia temperatury – za pomoc\u0105 przyrz\u0105du do badania czucia temperatury.
\n4. Ocena mikrokr\u0105\u017cenia – palpacyjna ocena t\u0119tna na t\u0119tnicach grzbietowych st\u00f3p oraz badanie wska\u017anika kostka-rami\u0119.
\n5. Wizualna ocena deformacji st\u00f3p, stanu sk\u00f3ry i paznokci.
\n6. Ocena wydzielania potu za pomoc\u0105 plastr\u00f3w do oceny stanu potliwo\u015bci podeszwy st\u00f3p.
\nOraz inne specjalistyczne badania st\u00f3p np. bateria Ewinga, test sudometryczny, ilo\u015bciowe badanie czucia, biopsja sk\u00f3rna nerwu, ilo\u015bciowa ocena czucia wibracji (neurotensjometr), ilo\u015bciowa ocena si\u0142y mi\u0119\u015bniowej (dynamometr), badanie elektrofizjologiczne przewodnictwa nerwowego (ncv), elektroneurografia (eng), elektromiografia (emg).<\/p>\n
\n1. Mycie st\u00f3p \u2013 codziennie, a w razie potrzeby cz\u0119\u015bciej (stopy musz\u0105 by\u0107 zawsze czyste i suche) \u201eszarym\u201d myd\u0142em lub emulsj\u0105 o pH 5,5, zawieraj\u0105c\u0105 sk\u0142adnik antyseptyczny (w przypadku mikrouraz\u00f3w lub zmian na stopie); stopy wytrze\u0107 mi\u0119kkim r\u0119cznikiem
\n\u2022 stopy nale\u017cy myc w letniej wodzie przez 2-3 minuty (nie moczy\u0107 zbyt d\u0142ugo)
\n\u2022 osusza\u0107 nale\u017cy dok\u0142adnie, szczeg\u00f3lnie zwracaj\u0105c uwag\u0119 na przestrzenie miedzy palcami
\n\u2022 nigdy nie nale\u017cy my\u0107 st\u00f3p w gor\u0105cej wodzie
\n2. Nawil\u017canie, nat\u0142uszczanie i\/lub osuszanie st\u00f3p – codziennie, a w razie potrzeby cz\u0119\u015bciej (sk\u00f3ra st\u00f3p powinna by\u0107 zawsze odpowiednio nawil\u017cona, nat\u0142uszczona oraz sucha); preparatami zawieraj\u0105cymi olej konopny do sk\u00f3ry suchej i wra\u017cliwej, preparatami z zawarto\u015bci\u0105 maks. 25% mocznika w przypadku bardzo suchej sk\u00f3ry i modzeli; preparatami z 10% zawarto\u015bci\u0105 mocznika w przypadku bardzo cienkiej i delikatnej sk\u00f3ry oraz stopy cukrzycowej o pod\u0142o\u017cu naczyniowym
\n\u2022 nale\u017cy zawraca\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119, aby sk\u00f3ra st\u00f3p by\u0142a zawsze mi\u0119kka
\n\u2022 w przestrzeniach mi\u0119dzy palcami nie nale\u017cy pozostawia\u0107 resztek kremu ani talku podczas osuszania
\n\u2022 talk nale\u017cy stosowa\u0107 przy nadmiernej potliwo\u015bci st\u00f3p
\n3. Codzienne ogl\u0105danie st\u00f3p \u2013 nale\u017cy dok\u0142adnie ogl\u0105da\u0107 ca\u0142e stopy – grzbiety, podeszwy, przestrzenie mi\u0119dzy palcami, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na wszelkie zmiany, zabarwienia, uszkodzenia sk\u00f3ry, np.: otarcia, zranienia, zrogowacenie nask\u00f3rka, zniekszta\u0142cenia, np.: palce m\u0142oteczkowate
\n\u2022 osoby nosz\u0105ce okulary korekcyjne powinny ogl\u0105da\u0107 stopy w okularach
\n\u2022 aby dok\u0142adnie obejrze\u0107 stopy, r\u00f3wnie\u017c od strony podeszwowej, mo\u017cna poprosi\u0107 o to blisk\u0105 osob\u0119 lub u\u017cy\u0107 do tego celu lusterka po\u0142o\u017conego na pod\u0142odze<\/p>\n
\n\u2022 paznokcie nale\u017cy skraca\u0107 u\u017cywaj\u0105c papierowego pilnika
\n\u2022 nale\u017cy zachowa\u0107 jeden kierunek pi\u0142owania
\n\u2022 do pi\u0142owania u\u017cywa\u0107 papierowego pilnika
\n5. \u015acieranie zgrubia\u0142ego nask\u00f3rka (\u015brednio raz w miesi\u0105cu lub w razie potrzeby)\u2013 nale\u017cy dba\u0107, aby na stopach nie by\u0142o zgrubia\u0142ego nask\u00f3rka
\n\u2022 zgrubia\u0142y nask\u00f3rek (szczeg\u00f3lnie pojawiaj\u0105cy si\u0119 na pietach i paluchach) nale\u017cy systematycznie \u015bciera\u0107 na sucho (nie nale\u017cy przed tym moczy\u0107 st\u00f3p)
\n\u2022 nigdy nie nale\u017cy stosowa\u0107 ostrych przybor\u00f3w i preparat\u00f3w z\u0142uszczaj\u0105cych
\n6. Samodzielna ocena wydzielania potu (\u015brednio raz w miesi\u0105cu) \u2013 nale\u017cy sprawdza\u0107 prawid\u0142owo\u015b\u0107 wydzielania potu
\n\u2022 aby wcze\u015bnie rozpozna\u0107 zmniejszenie lub zanim potliwo\u015bci nale\u017cy dokona\u0107 prostego testu z u\u017cyciem plastr\u00f3w do oceny potliwo\u015bci podeszwy st\u00f3p
\n7. Usuwanie modzeli\/odcisk\u00f3w \u2013 wy\u0142\u0105cznie w gabinecie podologicznym lub kosmetologicznym (nie nale\u017cy usuwa\u0107 ich samodzielnie, nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do osoby profesjonalnie zajmuj\u0105cej si\u0119 piel\u0119gnacj\u0105 st\u00f3p)
\n\u2022 samodzielne usuwanie modzeli i odcisk\u00f3w zwi\u0119ksza ryzyko powstania zespo\u0142u stopy cukrzycowej
\n\u2022 nie nale\u017cy stosowa\u0107 ma\u015bci ani p\u0142yn\u00f3w na odciski i innych dra\u017cni\u0105cych \u015brodk\u00f3w chemicznych
\n\u2022 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wykonywania \u2013 w razie potrzeby
\n8. Zaopatrzenie mikrouraz\u00f3w \u2013 wykonywanie w razie potrzeby
\n\u2022 stosowane opatrunki powinny by\u0107 aseptyczne
\n\u2022 zestaw \u201epierwszej pomocy\u201d do aseptycznego opatrywania mikrouraz\u00f3w (\u015brodek aseptyczny, ja\u0142owe gaziki, banda\u017c)
\n9. Dob\u00f3r skarpet i rajstop (nale\u017cy je zmienia\u0107 codziennie)\u2013 powinny zapewnia\u0107 oddychanie sk\u00f3ry st\u00f3p oraz nie utrudnia\u0107 przep\u0142ywu krwi i limfy
\n\u2022 skarpety, rajstopy czy po\u0144czochy powinny by\u0107 wykonane z naturalnego w\u0142\u00f3kna, nie mog\u0105 posiada\u0107 uciskowych \u015bci\u0105gaczy
\n\u2022 nie nale\u017cy nosi\u0107 skarpet elastycznych ani po\u0144czoch samono\u015bnych
\n\u2022 poleca si\u0119 skarpety: bezuciskowe, bezszwowe, antybakteryjne, antygrzybicze, z jonami srebra, z naturalnego jedwabiu, z prz\u0119dzy bambusowej, z tlenkiem cynku, z wyci\u0105giem z alg, z we\u0142n\u0105 z merynos\u00f3w
\n10. Dob\u00f3r obuwia (musi by\u0107 wygodne i dobrane starannie)
\n\u2022 idealnie je\u017celi s\u0105 to buty rekomendowane dla os\u00f3b choruj\u0105cych na cukrzyc\u0119
\n\u2022 buty powinny by\u0107 z mi\u0119kkiej sk\u00f3ry, g\u0142\u0119bokie, z szerokimi noskami, na twardej
\npodeszwie
\n\u2022 nie nale\u017cy sznurowa\u0107 but\u00f3w zbyt mocno
\n\u2022 nie nale\u017cy nosi\u0107 but\u00f3w na go\u0142\u0105 stop\u0119
\n\u2022 nigdy nie nale\u017cy chodzi\u0107 boso, zw\u0142aszcza po pla\u017cy i na dzia\u0142ce
\n\u2022 ka\u017cdorazowo przed w\u0142o\u017ceniem but\u00f3w nale\u017cy sprawdzi\u0107, czy nie ma w nich drobnych przedmiot\u00f3w (np. kamyczek) oraz czy wy\u015bci\u00f3\u0142ka nie jest zawini\u0119ta
\n\u2022 buty nale\u017cy kupowa\u0107 zawsze po po\u0142udniu, nigdy rano
\n11. Codzienne \u0107wiczenia st\u00f3p \u2013 wzmacniaj\u0105 mi\u0119\u015bnie n\u00f3g i wspomagaj\u0105 kr\u0105\u017cenie krwi
\n\u2022 \u0107wiczenia powinny by\u0107 dobrane indywidualnie
\n\u2022 przyk\u0142adowy zestaw \u0107wicze\u0144 st\u00f3p zamieszczony poni\u017cej<\/p>\n
\nNale\u017cy naprzemiennie zgina\u0107 palce st\u00f3p jednocze\u015bnie nie odrywaj\u0105c pi\u0119t od pod\u0142ogi.
\n\u0106wiczenie 2:<\/strong>
\nStopy nale\u017cy oprze\u0107 o pod\u0142og\u0119, a przednie cz\u0119\u015bci st\u00f3p podnosi\u0107 do g\u00f3ry i opuszcza\u0107 w d\u00f3\u0142.
\n\u0106wiczenie 3:<\/strong>
\nStopy nale\u017cy oprze\u0107 na palcach, a pi\u0119ty podnosi\u0107 do g\u00f3ry i opuszcza\u0107 w d\u00f3\u0142.
\n\u0106wiczenie 4:<\/strong>
\nStopy nale\u017cy oprze\u0107 na pi\u0119tach, a przednimi cz\u0119\u015bciami st\u00f3p nale\u017cy zatacza\u0107 k\u00f3\u0142ka.
\n\u0106wiczenie 5:<\/strong>
\nStopy oprze\u0107 nale\u017cy na palcach, a pi\u0119tami zatacza\u0107 k\u00f3\u0142ka.
\n\u0106wiczenie 6:<\/strong>
\nSiedz\u0105c na krze\u015ble, nogi nale\u017cy wyprostowa\u0107, stopy zgina\u0107 w kierunku kolan i prostowa\u0107 naprzemiennie.
\n\u0106wiczenie 7:<\/strong>
\nBosymi stopami nale\u017cy zgnie\u015b\u0107 gazet\u0119 w kul\u0119, nast\u0119pnie wyprostowa\u0107 i porwa\u0107 na drobne kawa\u0142eczki.
\n\u0106wiczenie 8:<\/strong>
\nNog\u0119 nale\u017cy wyprostowa\u0107, lekko unie\u015b\u0107 do g\u00f3ry i zatacza\u0107 k\u00f3\u0142eczka raz w praw\u0105, raz w lew\u0105 stron\u0119.
\n\u0106wiczenie 9:<\/strong>
\nNale\u017cy stan\u0105\u0107 w lekkim rozkroku i naprzemiennie wspina\u0107 si\u0119 na palce, a nast\u0119pnie na pi\u0119ty.
\n\u0106wiczenie 10:<\/strong>
\nPrzej\u015b\u0107 20 krok\u00f3w na palcach i 20 krok\u00f3w na pi\u0119tach, 20 krok\u00f3w na zewn\u0119trznej kraw\u0119dzi podeszwy i 20 krok\u00f3w na kraw\u0119dzi wewn\u0119trznej.<\/p>\n
\n1. Dzienne zapotrzebowanie energetyczne ustalone indywidualnie.
\n2. Prawid\u0142owy podzia\u0142 kalorii na poszczeg\u00f3lne posi\u0142ki.
\n3. Regularne spo\u017cywanie 4\/5 posi\u0142k\u00f3w w ci\u0105gu dnia, co ok. 3 godziny.
\n4. Nie nale\u017cy podjada\u0107 miedzy posi\u0142kami. Nie \u0142\u0105czy\u0107 dw\u00f3ch posi\u0142k\u00f3w w jeden.
\n5. Nale\u017cy dba\u0107 o odpowiedni\u0105 poda\u017c w\u0119glowodan\u00f3w, t\u0142uszczy, bia\u0142ek, b\u0142onnika, witamin i mikroelement\u00f3w.
\n6. Warzywa najlepiej spo\u017cywa\u0107 do ka\u017cdego posi\u0142ku.
\n7. Owoce spo\u017cywa\u0107 w postaci nieprzetworzonej, przed godzina 16.00 i w trakcie posi\u0142ku.
\n8. Produkty zbo\u017cowe powinny by\u0107 pe\u0142noziarniste (je\u017celi nie ma innych wskaza\u0144)
\n9. Codziennie nale\u017cy spo\u017cywa\u0107 nabia\u0142, najlepiej w postaci jogurtu, kefiru, ma\u015blanki, twarogu.
\n10. T\u0142uszcze zwierz\u0119ce powinno si\u0119 zast\u0119powa\u0107 t\u0142uszczami ro\u015blinnymi jednocze\u015bnie pami\u0119taj\u0105c o ograniczeniu ilo\u015bciowym.
\n11. Spo\u017cycie mi\u0119sa nale\u017cy ograniczy\u0107, zast\u0119puj\u0105c je rybami, jajami lub nasionami ro\u015blin str\u0105czkowych.
\n12. Nale\u017cy unika\u0107 s\u0142odyczy i cukr\u00f3w dodanych, napoj\u00f3w gazowanych i sok\u00f3w.
\n13. S\u00f3l nale\u017cy ograniczy\u0107 w znacznym stopniu, potrawy mo\u017cna doprawia\u0107 zio\u0142ami.
\n14. Nale\u017cy dba\u0107 o prawid\u0142owe nawodnienie organizmu (ok. 2 litr\u00f3w p\u0142yn\u00f3w dziennie).
\n15. Alkohol, papierosy i inne u\u017cywki nale\u017cy odstawi\u0107.
\n16. Indywidualnie dostosowana aktywno\u015b\u0107 fizyczna powinna odbywa\u0107 si\u0119 minimum 15 minut tygodniowo.<\/p>\n
\nPowinny stanowi\u0107 g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o energii wszystkich os\u00f3b choruj\u0105cych na cukrzyc\u0119<\/p>\n
\nObok w\u0119glowodan\u00f3w, powinny by\u0107 g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em energii.<\/p>\n
\n– mleko, produkty mleczne,
\n– jaja
\n– mi\u0119so, przetwory mi\u0119sne
\n– ryby
\n– nasiona ro\u015blin str\u0105czkowych
\n– dro\u017cd\u017ce<\/p>\n
\nWi\u0105\u017ce toksyczne zwi\u0105zki metali i usprawnia ich usuwanie z organizmu. Bierze udzia\u0142 w regeneracji utlenionych bia\u0142ek, uszkodzonych lipid\u00f3w i kwas\u00f3w DNA. Stosuje si\u0119 go w zapobieganiu oraz leczeniu zaburze\u0144 czucia<\/strong> w polineuropatii cukrzycowej.
\nZwi\u0119ksza insulinowra\u017cliwo\u015b\u0107<\/strong>. Pozytywnie oddzia\u0142uje na metabolizm w kom\u00f3rkach nerwowych. Jest silnym antyoksydantem \u2013 neutralizuje wolne rodniki.
\nKorzystnie wp\u0142ywa na gospodark\u0119 w\u0119glowodanow\u0105 i lipidow\u0105<\/strong>. Obni\u017ca st\u0119\u017cenie szkodliwych triacylogliceroli w kom\u00f3rkach beta trzustki.
\nZwi\u0105zek nale\u017c\u0105cy do grupy nasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych. Dzia\u0142a podobnie jak witaminy. Wp\u0142ywa na wiele proces\u00f3w metabolicznych<\/strong> zachodz\u0105cych w ustroju. Usprawnia prac\u0119 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i mi\u0119\u015bni.<\/p>\n
\n– siemi\u0119 lniane
\n– oleje ro\u015blinne<\/p>\n
\n– dynia
\n– brzoskwinia
\n– morela
\n– kiwi
\n– papryka czerwona
\n– natka pietruszki
\n– broku\u0142y
\n– migda\u0142y
\n– orzechy laskowe
\n– nasiona dyni i s\u0142onecznika
\n– olej s\u0142onecznikowy
\n– olej rzepakowy<\/p>\n
\nWp\u0142ywa na funkcjonowanie m.in. kom\u00f3rek \u03b2 wysp trzustkowych oraz wydzielanie insuliny<\/strong>.
\nOdpowiednia poda\u017c mo\u017ce zmniejsza\u0107 ryzyko<\/strong> wyst\u0105pienia cukrzycy<\/strong> typu 2 (syntetyzowana po ekspozycji na promienie s\u0142oneczne).<\/p>\n
\n2. Sk\u0142adniki te musz\u0105 by\u0107 dostarczone do organizmu wraz z po\u017cywieniem.
\n3. Bior\u0105 udzia\u0142 w procesach przemiany materii, w metabolizmie witamin, wytwarzaniu i regeneracji sk\u0142adnik\u00f3w kom\u00f3rek, procesach aktywacji przemian biochemicznych, reguluj\u0105 procesy hormonalne i enzymatyczne.
\n4. Niezb\u0119dne do prawid\u0142owego funkcjonowania organizmu.<\/p>\n
\n– odgrywa wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w metabolizmie kom\u00f3rkowym
\n– bierze udzia\u0142 w regulacji syntezy bia\u0142ek i w\u0119glowodan\u00f3w
\n– chroni kom\u00f3rki przed szkodliwym dzia\u0142aniem wolnych rodnik\u00f3w tlenowych
\n– poprawia funkcjonowanie insuliny
\n– wykazuje dzia\u0142anie immunostymuluj\u0105ce
\nMi\u0119so, mleko i jego przetwory, w\u0105troba, jaja, produkty zbo\u017cowe z pe\u0142nego przemia\u0142u.<\/p>\n
\n– jest sk\u0142adnikiem hemoglobiny
\n– niedob\u00f3r \u017celaza wywo\u0142uje niedokrwisto\u015b\u0107
\n– chroni przed dzia\u0142aniem wolnych rodnik\u00f3w
\n– to niezb\u0119dny sk\u0142adnik do prawid\u0142owego wzrostu i rozwoju oraz regeneracji tkanek
\n– wyst\u0119powanie niedokrwisto\u015bci w cukrzycy wi\u0105\u017ce si\u0119 z wi\u0119kszym ryzykiem rozwoju powik\u0142a\u0144, takich jak nefropatia, retinopatia i niewydolno\u015b\u0107 serca
\n– stymuluje odporno\u015b\u0107
\nPodroby, przetwory mi\u0119sne z krwi\u0105, ryby, orzechy, ro\u015bliny str\u0105czkowe.<\/p>\n
\n– reguluje metabolizm w\u0119glowodan\u00f3w i wytwarzanie energii
\n– dzia\u0142a pozytywnie zw\u0142aszcza na uk\u0142ad sercowo-naczyniowy, mi\u0119\u015bniowy i nerwowy
\n– niedob\u00f3r mo\u017ce spowodowa\u0107 m.in. insulinooporno\u015b\u0107, zaburzenia nerwowe, zaburzenie snu, os\u0142abienie, depresj\u0119, skurcze mi\u0119\u015bni
\n– wp\u0142ywa na funkcjonowanie wielu uk\u0142ad\u00f3w i narz\u0105d\u00f3w w organizmie
\n– st\u0119\u017cenie magnezu w kom\u00f3rkach jest regulowane przez insulin\u0119
\nKasza gryczana, kakao, zielone cz\u0119\u015bci ro\u015blin, kie\u0142ki zb\u00f3\u017c, nasiona ro\u015blin str\u0105czkowych.<\/p>\n
\n– jest niezb\u0119dny w procesie wydzielania insuliny
\n– od jego obecno\u015bci zale\u017cy w\u0142a\u015bciwa odpowied\u017a kom\u00f3rek trzustki na wzrastaj\u0105ce st\u0119\u017cenie cukru we krwi
\nMleko i jego przetwory, fasola bia\u0142a, soja, jarmu\u017c, migda\u0142y, mak, otr\u0119by pszenne<\/p>\n
\n– bierze udzia\u0142 w procesach metabolicznych
\n– bierze udzia\u0142 w ochronie kom\u00f3rek przed wolnymi rodnikami
\n– wp\u0142ywa na prawid\u0142owe funkcjonowanie uk\u0142adu immunologicznego
\nOrzech brazylijski, ro\u015bliny str\u0105czkowe, czosnek, nabia\u0142, podroby, ry\u017c, ryby morskie.<\/p>\n
\nmgr Ma\u0142gorzata Pietrzak \u2013 Brzoznowska, dietetyk, psychodietetyk, edukator ds. diabetologii, fundator Fundacji Setebaid<\/strong>
\nMazurskie Centrum Edukacji i Specjalistycznej Opieki Medycznej DIA.MED w E\u0142ku<\/strong>
\nFundacja Setebaid<\/strong>
\nDiagnosis S.A.<\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"